مهرداد فرهمنديکشنبه
27 فروردين سال 1385راديو
بي بي سيروز يکشنبه 27
فروردين (شانزدهم آوريل) در ايران به عنوان زادروز پيامبر اسلام گرامي داشته مي شود
و تعطيل رسمي است اين در حالي است که ميليونها تن از مردم اين کشور پنج روز زودتر
اين مناسبت را پاس نهاده اند.اين تفاوت پنج روزه
که بر اساس اختلاف نظر ميان مسلمانان شيعه و سني بر سر تعيين زادروز پيامبر اسلام
است مبناي مناسبتي تحت عنوان هفته وحدت شده که پس از روي کار آمدن حکومت جمهوري اسلامي
در ايران به صورت رسمي باب گرديده و هدف از آن ايجاد وحدت ميان شيعيان و اهل سنت
بوده است.حکومت جمهوري اسلامي
همواره گفته است که در جهت وحدت ميان شيعه و سني گام برداشته و در سياستگذاريهاي
خود تفاوتي ميان اين دو فرقه عمده اسلامي قائل نيست.قانون اساسي جمهوري
اسلامي با اينکه مذهب رسمي ايران را شيعه دوازده امامي تعيين کرده، جز در مورد رئيس
جمهور، محدوديت ديگري براي مشارکت اهل سنت در اداره کشور در نظر نگرفته و حتي در
اصل دوازدهم خود تصريح کرده که در هر منطقه اي كه اهل سنت اكثريت داشته باشند، مقررات
محلي در حدود اختيارات شوراها طبق مذهب اهل سنت وضع مي شود.هيچ آمار رسمي و
دقيقي از اينکه چه ميزان از جمعيت ايران را اهل سنت تشکيل تشکيل مي دهند تاکنون منتشر
نشده اما برآوردها حاکي از اين است که حدود ده درصد از جمعيت اين کشور را سني مذهباني
که عمدتاً پيرو يکي از دو مذهب حنفي (در شرق) و شافعي (در غرب) هستند تشکيل مي دهند.تقريباً همه بلوچها
و ترکمنها در شرق و شمال شرق ايران و جمعيت عمده اي از کردها، تالشها و بخشي از خراسانيها،
سيستانيها، لارستانيها و ساحل نشينان جنوب ايران را اهل سنت تشکيل مي دهند و به دليل
اينکه به صورت متمرکز زندگي مي کنند اغلب آنها در مناطق سکونت خود داراي اکثريتند.با اين حال، در مدت
استقرار حکومت جمهوري اسلامي اهل سنت تقريباً هيچ حضوري در سطوح عالي تصميم گيري
کشور نداشته اند و در سلسله مراتب مديريتي حتي به مشاغلي در سطح معاون وزير و استاندار
(به استثناي استاندار کردستان در دوران دولت موقت مهدي بازرگان) دست نيافته اند.محمد کريميان، نماينده
شهرستانهاي سني نشين سردشت و پيرانشهر در مجلس شوراي اسلامي مي گويد مردم سني مذهب
ايران در معرض تبعيض و نابرابري اند و هنگامي که به مناطق شيعه نشين در ايران مي
نگرند که بيشتر توسعه يافته و مورد توجه قرار گرفته اند دلسرد و نسبت به دولت دلگير
مي شوند.آقاي کريميان در
مورد مشارکت اهل سنت در تحولات سياسي ايران مردم سني مذهب کرد را نمونه مي آورد مي
گويد که اين مردم همپا با ساير مردم ايران در مبارزه با حکومت شاهنشاهي و انقلابي
که به سرنگوني اين حکومت انجاميد نقش آفريدند اما با پيروزي انقلاب و روي کار آمدن
حکومت جمهوري اسلامي براي کردهاي سني مذهبي که به دليل مبارزات سياسي به زندان افتاده
و شکنجه شده بودند بهايي قائل نشدند و در مديريت کشور به آنها ميدان ندادند.وي مي افزايد که
اين مردم در زمان جنگ هشت ساله ايران و عراق نيز خسارات فراواني متحمل شدند اما پس
از جنگ بودجه اي که دولت براي بازسازي کشور در نظر گرفت بيشتر در استانهاي غير درگير
در جنگ صرف شد و خساراتي که به آنها وارد آمده بود جبران نگرديد، در نتيجه مردم سني
مذهب کرد دچار محروميت مضاعف شدند.به عقيده اين نماينده
مجلس، در صورتي که مردم اهل سنت ايران همچنان احساس تبعيض کنند و تغييري در اين زمينه
رخ ندهد، "دورنماي آينده انقلاب" مورد تهديد قرار خواهد گرفت.او مي گويد: "نخستين
شهر غيرنظامي در جهان که بمباران شيميايي شده حوزه انتخابيه من است ... اين مردم
انقلاب کردند که تبعيض از ميان برود، انقلاب نکردند که کشته شوند و خسارت ببينند
و بيکار شوند و محروم بمانند ... 27 سال زمان زيادي است و اين مردم صبر کردند، بيش
از اين فکر مي کردم طاقتشان دارد تمام مي شود".اما نرجس خاتون براهويي،
پژوهشگر و روزنامه نگار در تهران که در زمينه اهل سنت ايران به تحقيق پرداخته است
ريشه نابرابري ميان شيعيان و اهل سنت در ايران را در "نگرانيهاي مشروع" حکومت جمهوري
اسلامي مي داند.وي در توضيح آنچه
نگرانيهاي مشروع مي داند مي گويد که اغلب اهل سنت ايران مرزنشينند و همتاي قومي خود
را در آن سوي مرز دارند و هميشه به تحريک نيروهايي در آن سوي مرزها، مستعد شورشها
و نا آراميهاي سياسي بوده اند.خانم براهويي اعتقاد
دارد که نا آراميهاي سياسي مناطق سني نشين و همچنين اين واقعيت که 27 سالي که حکومت
جمهوري اسلامي پشت سر گذاشته، 27 سال نا آرام و بحراني بوده، اين حکومت را دچار نوعي
توهم نا امني کرده که قابل درک است اما راه حلي که در قبال اين نگراني در پيش گرفته،
يعني بستن مجاري قدرت به روي اهل سنت، منطقي نيست.اين پژوهشگر مسائل
اهل سنت همچنين مي گويد که البته حکومت جمهوري اسلامي براي مشارکت اهل سنت در مديريت
کشور تلاشهايي نيز کرده و از زمان رياست جمهوري اکبر هاشمي رفسنجاني اقداماتي در
اين زمينه آغاز شد که در زمان رياست جمهوري محمد خاتمي ادامه يافت اما اين تلاشها
دچار مشکلاتي شد که سبب گرديد وضعيت مشارکت اهل سنت به همان نقطه آغازين بازگردد.به گفته وي، اين
مشکل از آنجا ناشي شد که برنامه ها و شعارهاي اصلاح طلبان براي مشارکت اهل سنت بيش
از ظرفيتهاي کشور بود و واکنشهايي برانگيخت که روند پيشرفت در زمينه مشارکت اهل سنت
را معکوس کرد.