Turkmensahra

  ترکمنصحرا

«تاريخيميزي دوغــري اؤورنجک بولايلينگ»



آقميرات گورگنلي (تاريخ عئلئملارينگ کانديداتي)
 GoliA@rferl.org
2005- نجي يئليئنگ 29- نجي دسامبري
 
  قولايدا « شئيله تاريخي سئرلارئنگ آچيلماغي اوچين مرتبه سي بلند پره زيدنتيميز بييک ساپارميرات تورکمنباشي ميزينگ آليپ باريان دانا سياساتي...» (ستاتا حانگلدي اونق دان) سؤزباشي بيلن باشلانيان تورکمنيستانينگ منيستر کابينه تي نينگ يانينداقي انيستيتوتي نينگ اولي علمي ايشگأري، تاريخ عئلئملارئنگ دوکتوري» جناپ خانگلدي اونق- ينگ «تاريخينگ کأبير صاحيپالاريندا يازيلماديق تاريخي صؤحبت (تورکمن زناني امينه « بيکه») ماقالاسيني «اركينليك» اينترنت سايتـندا اوقاديم. شول ماقالا باراسيندا کأبير به لليکلريمي، حاص دوغروسي غاتي گنگ غالان زاتلاريمي آيتماقچي.
 
جناپ حانگلدي!
  سنينگ بو ماقالانگي گؤروپ يئنه- ده آيتماني دوروپ بيلمه ديم. سبأبي سن تاريخچيلارينگ باسان يرينه قادام باسماق ايسله يأرسينگ، بو بولسا غاتي حاوپلي، حاراساتلي، زأحمتلي ايش، مونگا يؤنه کي يه تيپ بولماز. سؤزي اوزاتمايئن.
1- نجيدن علمي مسئلأ چمه لشيلنده، سايلان تئمانينگ حايسي سبأپدن سه چيلنديگيني اوقيجيلارا دوشونديرملي، غاليبرسه اولانيلان چشمه يا- دا چشمه لري تانيتماق حؤکمان. سن بولسانگ ماقالانينگ آخريندا «ايرانلي، عاليم مسعود بهنودينگ...» ايشي دييپ گؤرکزيأرسينگ. اونسونگ بو کيتاپ نيرده، حايسي ديلده چاپ اديلدي، اوندا گتيريلن فاکتلار بئيله کي تاريخي ماغلوماتلارا غابات گليأرمي، گلمه يأرمي هيچ بير ماغلونات بره نوق. هم- ده « بئيله کي اثرلردن» پئيدالانيلدي دييأرسينگ، حاني اولارينگ آدلاري.  بو بلکي «مرتبه سي بلند پره زيدنت نگ ساپارميرات تورکمنباشي نينگ آليپ باريان دانا سياساتي اساسيندا تورکمنيستانينگ منيستر کابينه تي نينگ يانينداقي انيستيتوتي نينگ ايشگأرلري» اوچين يا- دا پارس ديليني بيلمه يأن تورکمنيستانلي لار اوچين اينانديريجي بولار اما...
 
1- نجيدن: مسعود بهنود دييأنينگ نه يازيجي نه- ده عاليم، اول بير ژورناليست،
2- نجيدن: هرنأمه- ده بولسا سن اونونينگ کيتابي نينگ غيسغالديلان گؤرنيشيني گؤس- گؤني تورکمنچأ ترجيمه اديپ، تورکمنيستانلي بيرسينه اديت اتديرن بولماغا چملي- سبأبي من سنينگ يازيش اصولينا بلت- سونگ اوني اؤز آدينگ بيلن برن يالي بولوپ گؤرونيأر. بو يولسا يازيجي نينگ آوتورليق حقوقيني بوزماقدان باشغا زات دأل، باشغا سؤز بيلن آيديلاندا سن «دوغروليق» اتمأنسينگ.
3- نجيدن: نه گؤزل تورکمن سؤزي بولان «اروغ» ينگ يرينه يا- دا حالقارا درجه سينده آيديليشي يالي «ديناستيا» سؤزونينگ يرينه پارسچا «خاندان» سؤزوني آلانينگا البته گنگ غالمالي دأل، سبأبي «مرتبه سي بلند پره زيدنت نگ ساپارميرات تورکمنباشي نينگ آليپ باريان دانا سياساتي اساسيندا تورکمنيستانينگ منيستر کابينه تي نينگ يانينداقي انيستيتوتيندا» شئيله درکسيز سؤزلردن کؤپ پئدالانليار.
4- نجيدن: صفويتلر يا- دا قاجالار نيردن تورکمن بوليار؟ بولارينگ ايکيسي- ده شائي مذهبيني يؤرتمک اوچين سونني تورکمنلري غئرماق غئرديلار. قاجارلارينگ آنگئرسي «قاجار نويان»نينگ مانگوللاردانديغي حاقدا انچمه تاريخي چشمه لرده ماغلومات بار. شيخ جنيد، اونونگ اوغلي شيخ صفي الدين اردبيلي نينگ بولسا حأضيرکي تورکييأنينگ توپراقلاريندا، عثمانلي دولتينه غارشي چيقان بير توپار شائي لارديغي تاريخدا ثبوت بولان زات. آوشارلاري- دا تورکمنلر اديپ گؤرکزمک بولماز، دوغري، آوشار اوغوز حانينگ 24 آغتيغي نينگ بيريسي، يؤنه نديرشانينگ تورکمنلره غارشي گچيرن غاندؤکيشيکلي يؤريشلري تاريخدا آچ-آچان. اوندا آوغانيستانلي محمود غلجايي- دا تورکمن دييمه لي مي؟ غلچ/خلج= غال+آچ سؤزيندن بولوپ اولارينگ- دا آنگئرلاري تورکدير.
5- نجيدن: «امنيه»(بيکه)نينگ صفويتلردير- سن اوني اديل پارسلارينگ آيديشي يالي صفوي لر دييپسينگ- غاجارلارينگ دؤرينده شئيله اولي رول اوينانديغي حاقدا باشغا بير چشمه بارمي؟ يوغسام بو بير روايت/ حکايه مي؟ حاتين، سونگراقي آدي امنيه نينگ کؤکي   بللي دأل، سن اونگا بادا- بات «تورکمن زناني» دييأرسينگ!! حاني ثبوت اديجي چشمأنگ؟
6- نجيدان: بگنچ عالي بگ «دويه جيلردن» دأل، اول «داز»لاردان (سرات: موسي جرجاني نينگ "بگنج خان واوغـل باخت" ديين ماقالاسينا- مجله آينده سال 19/215 فروردين 1372 شئيله- ده سعيد نفيسي: تاريخ اجتماعي و سياسي ايران در دوره معاصر ص 33   شئيله- ده آخمات آننانپسوف: حوجامبردي حان دستاني حاقدا. علمي ماقالا. تورکمنيستانينگ عئلئملار آکادمياسي نينگ ژورنالي سنتيابر 1990)
7- نجيدن: آق غالانينگ تؤوه ره گينده «شادوزي» ديين ير يوق- دا باريپ 5 مونگ يئلليق تاريخي بولان «شادپه» بار.
8- نجيدن: فتح عاليحانينگ دؤورينده 1729- دا حوجانپس ده «شوخ باي» ديئن آدام ياشاپمي؟ اونينگ شول دؤورده کؤشگي بولوپمي، اساسان شول دؤورده تورکمنصأحراد شئيله بينالار قورلوپمي؟ حاچان ايکي مرتبه لي داش تاما کؤشوک دييليأر؟ اوندا اولي پايتاغتلارداقي شالارينگ کؤشگونه نأمه ديمه لي؟ اونسونگ شوخ  باي- شيخي لار- باراداقي گوررينگلر محمدعليشانينگ دؤورينده- تاقمين 100 يئل سونگرا اورتا چيقيار.
9- نجيدان: سن ايکي- ده بير «پتانسيل آتا واطاني» ديين سؤزي غايتالايارسينگ، من-أ مونينگ مانيسينا دوشونمأن غالديم. اگر- ده سنينگ آيديشينگ يالي قاجارلار تورکمن بولسا البته اولارينگ آتا واطاني تورکمنصأحرا بولار، اوندا قاجارلارينگ تورکمنديگي دوغري دأل. قاجارلارينگ امير تيمور دؤورينده کورديستاندان حأضيرکي آق غالا گؤچورليپ گتيريشلري حاقدا کؤپ ماغلومات بار.
10- نينجيدان: پارسلارينگ انديگي بويونچا ظاليم ديکتاتورلارا «کبير» لاقامي بريليأر. بهنودينگ- دا بللأپ گچيشي يالي پارسلاردان بولان ميرزا تقي خانينگ قيزي قاجار قيزيندان «مهد علياليق/ پرنسس ليک» تيتوليني آليار، اوندا سن نأمه اوچين فراهانلي ميرزاتقي يه «اميرکبير» دييأرسينگ، اونونگ نيره سي «کبير!» اونونگ شول دؤويرده حازار ياقا تورکمنلر بارادا آليپ باران ظاليم سياساتيني بيلمه يأرميسنگ؟!
11- نجيدن: اگر بو ماقالاني اؤزينگ يازان بولسانگ، اؤزونگ- م تاريخ عئلئملارينگ دوکتري بولسانگ محمدعليشانينگ تورکمن توپراغيندا ادن جناياتلاري حاقدا آزدا- کم ده ماغلومات برمليدينگ، سبأبي کؤپ واقعالار اونونگ غوزغالانينگا و تورکمنلرينگ آراسيندا آليپ باران سياساتي بيلن باغلي، بو حاقدا ماغلومات کؤپ.
12- نجيدن: «15- نجي، 16- نجي عاصيرلاردا اؤويرلشيکلرينگ اساسيندا يورتدا آق قويونلي تورکمن خاندانليغي... گوررينگي اتجک بوليان واقعاميز آوغانلي لارينگ يوردا چوزوشي...» دييأرسينگ، بو «يورت» سؤزيندن ماقصادينگ نيره؟ تورکمن توپراغيمي يوغسا ايرانمي؟ سبأبي واقعا ايراندا بولوپ گچن روايات اساسيندا يازيليپدير. بلکي- ده مسعود بهنودينگ «کشور» ديين سؤزيني شئيله آلانسينگ، دوشونديرن بولسانگ اونگات بولاردي.
13- نجيدن:14 ياشينداقي بير قيزينگ- حاتون/ سونگراقي آدي امنيه نينگ- شول ياشداعاقيللي- پايخاسلي، گؤرشجنگ بولماغي گنگ هم تأسين
14- نجيدن: اگر سلطان حسين صفوي تورکمن پادشاسي بولان بولسا، اونينگ 200 عايال آلماغي گنگ!
15- نجيدن: محمدعيلشانينگ دوغاني نينگ آدي «اشرت دؤله» دأل- ده «ارشد الدوله»
16- نجيدان: امنيه صفويتلرينگ پئيداسينامي يوغسا قاجارلارينگ بأهبيدينه ائلغادي، بيز-أ دوشونمأن غالديق! سبأبي اول هم شاه طهماسبه کمک اديأر هم- ده قاجارالارا.
17- نجيدن: اول « سئرلي صانديقچانينگ» سئري حاچان چؤزيلر؟
 
    حانگلدي!
«دوستونگ يوزينه» دييپديرلر. سنينگ تورکمنينگ تاريخي نينگ حايسي اوغرويندان دوکتورليق درجه سيني آلانينگي بيله موق، يؤنه بير اوغوردان حرکت اتسنگ پئيدالي بولار دييپ اويلانيارين. سن بير گون کامپيوتر اليپ- بيسي بارادا، بير گون زرگأرچيليک بارادا، بير گون عاراپ- پارس سؤزلري و تورکمن ديلي، بير گون بولسا آيديم- ساز- باربد- حاقيندا يازيارسينگ و اگر بير اوغريندان بولسا قاوي بولاردي .شو سؤزلري يازامدا بير زات ياديما دوشدي.
 1993- نجي يئلدا آشغاباتدا «تورکمن تاريخي» حاقدا حالقارا درجه سينده علمي کانفرنسيا گچيريلدي، اونگا منم شوتسيادان/سوئددن چاغيريلديم. اؤز گزه گيمده چيقيش اديپ يريمده اوتورامدا نوباتي ايرانينگ آشغاباتداقي ايلچي حاناسي نينگ ساري رنگکلي بنزي بيلن کانفرنسيانينگ گچيريليأن يري بولان «ماغتيمغولي اونيورسيتي نينگ» جايئنا گتيريلن ارازمحمد سارلي يه برديلر. باشلادي اوغوز خاندان تأ شو گونه چنلي- اديل انشاء اوقان يالي، يوغسام هر توپارينگ آليپ باريان تئماسي بلليدي. بيزينگ توپاريميز سونگقي 200 يئل تورکمن تاريخي حاقيندا گوررينگ بريأردي، سـارلي «گؤه رنه اشيدن حابار بريشي» دييليشي يالي: «تورکمنيستاندا غايغيسيز آتاباي دييئن بير ليدر بولوپدئر...» ديينده کانفرنسياني آليپ باريان پرافسسور، آکادميک مراد آننانپس چيداپ بيلمأن: « بللي بير تئما حاقيندا گوررينگ برسنه» دييپ اونگا يوزلندي.
   
   حانگلدي!
تاريخ علمي غاتي حاوپليدير، اونگا چمه لشمک آنگسات دألدير، اونگا دويغي اساسيندا- دا ياناشمالي دأل، تورکمنينگ بير سرداريني اؤويپ بئيله کيلري ساتليق اديب-م تاريخ يازيلماز، تيره- طايپا پارازليق بيزه «ايدز» کسليندنم حاوپليدير. شونگا گؤرأ دينگه فاکتلار و شول فاکتلارا دوغري بها برمک هم واقعانينگ بولوپ گچن دؤورينه رئال غاراماق بيلن تاريخي حاقيقاتي بيان اديپ بولار. بو منينگ سانگا برجک ماصلاحاتيم. غالانيني اؤزينگ بيل.
 
اوستونليکلر
آقميرات گورگنلي
پراگ- چک جمهوريتي
2005- نجي يئليئنگ 29- نجي دسامبري


[ نسخه قابل چاپ ] [ اين متن را با ايميل بفرستيد ] [ بازگشت به صفحه اول ]

استفاده از مطالب اين سایت با ذکر منبع بلامانع مي باشد