تايج يک نظرسنجي در ترکمن
صحرا
پيرامون انتخابات رياست جمهوري ايران
گزارش از ترکمنصحرا
پنجشنبه، 22 بهمن 1383
انتخابات دوره نهم رياست جمهوري ايران شايد مهمترين اتفاق پيش رو در ماههاي آتي در
ايران باشد که نتيجه آن تأثير مستقيم و غير مستقيم فراواني در زمينه هاي مختلف سياسي،
اجتماعي، فرهنگي، نظامي و عمراني در کشور خواهد داشت و در عرصه بين المللي نيز تاحدودي
نشاندهنده سيماي کلي سياستهاي ايران در سطح جهان و منطقه خواهد بود. انتخابات رياست
جمهوري در اين دوره برخلاف دو دوره قبلي و بويژه دوره اول انتخاب خاتمي به رياست
جمهوري که بسياري را به پاي صندوقهاي رأي کشاند بي رمق و کم حيات است و چندان تمايل
مردم را برنيانگيخته است و مردم با سردي به اين انتخابات مي نگرند.اين امر علل و
دلايل گوناگوني دارد که قبلا درباره آن بحث شده است.
نتيجه انتخابات رياست جمهوري در ايران هرچه که باشد تأثير مستقيمي
در بعد منطقه اي و استاني خواهد داشت و در عمران، فرهنگ، سياست و اجتماع بسيار تأثيرگذار
خواهد بود. انتخابات در اين دوره يک بعد بسيار مهم هم پيدا کرده است و آنهم نقش اقوام
و ملل ايراني در اين انتخابات است که برخلاف دوره هاي قبلي بسيار پررنگ تر است و
سهم آراي اقوام و اقليتهاي ايراني نيز در اين دوره بسيار بالاست.مللي همچون
ترکمنها، کردها، عربها، بلوچها و ترکها مهمترين اقوام ايراني هستند که در مجموع اکثريت
آراي ايران و اکثريت جمعيت ايران هم متعلق به آنهاست.در کنار اين عنصر مذهبي نيز
در اين انتخابات نقش حائز اهميتي دارد و به عنوان مثال اهل سنت نيز با ترکيب جمعيتي
ترکمن، کرد، بلوچ، فارس و ترکهاي تالشي حدود بيست الي 30 درصد جمعيت کشور را به خود
اختصاص داده اند که آنها هم بالطبع خواسته ها و انتظاراتي دارند که برآورده نشده
اند و آراي آنها نيز مهم و تأثيرگذار خواهد بود. بر اين اساس و نظر به اهميت اين
دوره از انتخابات در سرنوشت ساکنان ترکمن صحراي ايران يک گروه سه نفره از گنبد، بندرترکمن
و آق قلا به يک نظرسنجي غير رسمي از طيفهاي مختلف مردم ترکمن دست زدند که اين نظرسنجي
به سه روش ارسال E-mail
، نظرسنجي غيرمحسوس از افراد درقالب مشورت بدون ذکر هدف، و نيز مصاحبه مستقيم و با
ذکر هدف انجام گرفت که نتايج بسيار جالب توجهي را به همراه داشت.
اين نظرسنجي از بين مردم ترکمن صحرا و از حدود 78نفر نمونه تصادفي
در شهرهاي گنبد، گرگان، بندرترکمن و آق قلا؛ که اکثرا از اقشار تحصيلکرده، روحاني،
فرهنگي و فعال سياسي اجتماعي برداشت شده است اينطور استنتاج مي شود که درصد مشارکت
ترکمنها در انتخابات نسبتي مستقيم با درصد مشارکت مردم در ساير نقاط کشور دارد.
جدول شماره 6 ـ ميانگين سني پرسش شوندگان
سن
زير20
30-20
40-30
50-40
60-50
تعداد(نفر)
15
36
17
7
3
درصد(%)
19.23%
46.15%
21.79%
8.97%
3.83%
مجموع
--
--
--
--
99.97%
نمودار 6 ـ ميانگين درصد سني پرسش شوندگانترکيب سني افراد:از
بين پرسش شوندگان 64 درصد آنان بين 20-30 سال سن دارند.22 درصد آنان بين 30-40 سال
سن دارند، 19 درص آنها زير بيست سال بوده اند، ميانگين سني 9 درصد آنها بين 40-50
سال بوده است و 4 درصد نيز بين 50-60 سال سن داشته اند.
×از
بين آمار نمونه اي فوق حدود 35 نفر از 78 نفر(يکي از دو حالت:يا شرکت قطعي يا شرکت
مشروط) در انتخابات شرکت خواهند نمود.
جدول شماره 1 ـ شغل افراد پرسش شونده:
شغل
دانشجو
دانش آموز
طلبه و روحاني
معلم و فرهنگي
آزاد
بازاري
بيکار
تعداد
26
9
6
5
11
7
14
درصد
33.3%
11.53%
7.69%
6.41%
14.1%
8.97
17.9%
مجموع
--
--
--
--
--
--
99.9%
نمودار 1 ـ شغل افراد مورد پرسش:
17 نفر هنوز تصميمي قطعي براي شرکت يا عدم شرکت در انتخابات نگرفته
اند و 33 نفر قطعا در انتخابات شرکت نخواهند کرد.
جدول شماره 2 ـ ميزان حضور ترکمنها در انتخابات
رديف
شرکت قطعي
شرکت مشروط
تصميم نگرفته
ام
تحريم مي
کنم
تعداد افراد
7
28
17
26
درصد
8.97
35.89
21.79
33.3
مجموع
----
---
-----
100 درصد
نمودار 2 ـ درصد حضور ترکمنها در انتخابات:
از بين 35 نفري که گفته اند در انتخابات شرکت مي کنند 7 نفر گفته
اند که در هر شرايطي در انتخابات شرکت خواهند کرد که اکثر آنان را دانش آموزان و
افرادي تشکيل مي دهند که رأي اول آنان وارد صندوق مي شود و به عبارت بهتر تازه به
سن قانوني رأي دادن رسيده اند؛و 28 نفر گفته اند که در صورت تأييد صلاحيتها و باب
طبع بودن نظرات کانديداها در انتخابات شرکت خواهند نمود و اين افراد مهمترين شرط
حضور خود در پاي صندوقهاي رأي را حضور کانديداهاي مطرح از هردو جناح و بويژه اصلاح
طلبان و نيز وعده اصلاحات عميق تر و اساسي تر در نظام حکومتي منوط کرده اندو بيست
نفر از آنان گفته اند که اميدوارند تا اعلام رسمي نامنويسي کانديداهاي انتخابات اصلاح
طلبان شخصيتي را فراتر يا حداقل هم سنگ با خاتمي معرفي کنند و به اين ترتيب آنها
چندان به شخصيت افراد معرفي شده از سوي اصلاح طلبان و نيز توانايي آنها نسبت به خاتمي
اعتقادي ندارند.به اين ترتيب اين افراد اعتقاد دارند که کانديداهاي اصلي در دقايق
آخر وارد گود انتخابات خواهند شد و فعلا جناح هاي مختلف با معرفي چند کانديدا در
حال امتحان ميزان تمايل مردم و نيز داغ کردن تنور انتخابات هستند و احتمال دارد که
سياستهاي پنهاني در کار باشد که حتي تا دقايق آخر نيز بر مردم معلوم نشود.
×پرسش
ديگر نظر سنجي ميزان محبوبيت جناح هاي مختلف کشور در بين ترکمنها مي باشد.بر اين
اساس سئوال اول اين بود که «در سال اول رياست جمهوري
سيدمحمد خاتمي طرفدار کدام جناح بوده ايد؟» بر طبق نتايج نظرسنجي اکثريت
80درصدي پرسش شوندگان در سال اول رياست جمهوري سيدمحمد خاتمي طرفدار اصلاح طلبان
بوده اند که مشخص کننده ميزان اقبال ترکمنها به برنامه هاي اصلاح طلبان مي باشد.اين
سئوال از بيست نفر از مخالطبان نظرسنجي پرسيده شد که سهم جناح راست از اين گزينه
نيز تنها يک نفر بود؛ درمقابل 16 نفر طرفدار اصلاح طلبي و 3 نفر که طرفدار هيچ يک
از جناح ها نبوده اند.
جدول شماره 3 ـ در سال اول پيروزي خاتمي (سال1377)طرفدار کدام
گروه بوديد؟
رديف
چپ يا اصلاح
طلب
راست يااصولگرا
هيچکدام
تعداد
16
1
3
درصد
80%
5%
15%
نمودار 3 ـ درصد طرفداران جناح هاي کشور در سال اول رياست جمهوري
خاتمي
حال و پس از گذشت هشت سال از حاکميت اصلاح طلبان حکومتي، ميزان طرفداري
ترکمنها از جناح هاي مختلف به چه ميزان تغيير کرده است و چه تغييراتي در تفکر مردم
ترکمن نسبت به اين جناح ها روي داده است؟
×از
همه ي 78 نفر پرسش شونده اين سئوال را پرسيديم که در
وضعيت حاضر طرفدار کداميک از جناح هاي موجود در کشور هستند که 38 درصد
افراد گفته اند طرفدار جناح چپ يا اصلاح طلب هستند.6 درصد طرفدار جناح راست يا اصولگرايان
هستند، 14 درصد مستقل هستند و37 درصد نيز طرفدار هيچ کدام از جناح ها نيستند.ضمن
آنکه حدود 4درصد افراد نيز پاسخهاي پراکنده اي به اين پرسش داده اند.
جدول شماره 4 ـ ميزان طرفداري از جناح ها ـ وضعيت کنوني(سال 1383)
رديف
چپ يااصلاح
طلب
راست يا
اصولگرا
مستقل
هيچکدام
نامعلوم
تعداد افراد
30
5
11
29
3
درصد %
38.46%
6.41%
14.1%
37.17%
3.84
مجموع
99.98 %
نمودار 4 ـ درصد محبوبيت جناح ها(وضعيت فعلي)
آنچه که از پاسخ هاي افراد به اين سئوال استنتاج مي شود نيز بسيار
درخور اعتنا و مهم است.مهمترين نتايج آن را مي توان اين چنين برشمرد که :1.
روحيه يأس و عدم برآوردن نيازهاي جامعه ترکمن صحرا باعث شده است که
در بين مردم ترکمن افرادي که هيچ يک از جناح ها را قبول ندارند يا مي گويند که مستقل
هستند نسبت به دوره سال 1377 بسيار افزايش پيدا کرده است.اين امر مي تواند علامتي
باشد بر اين که ترکمنها از پيشرفت آزاديهاي مدني، سياسي، فرهنگي، اجتماعي در ترکمن
صحرا و نيز رفع تبعيض ها نسبت به خود بسيار ناراضي هستند و همين امر مي تواند يک
نشانه خطر جدي براي تحليلگران باشد.علت اينکه بسياري از ترکمنها(51 درصد آراء) هيچ
کدام از جناح هاي کشور را قبول ندارند يا اعتقاد به استقلال آنها دارند مي توانداين
باشد که ترکمنها از استيفا و اعطاي حقوق خود از سوي هر جناح هاي سياسي کشور نااميد
شده اند و اعتقاد دارند که در مبحث اعطاء حقوق شهروندي، هيچ کدام از اين جناح ها
براي ترکمنها کاري انجام نداده اند.البته در اين بين يک تفاوت جزئي نيز بين کساني
که گزينه ي «هيچکدام»(3 درصد آراء) را انتخاب کرده اند و کساني که گزينه ي «مستقل»(14درصد
آراء) را برگزيده اند وجود دارد و آن اينکه افرادي که گزينه ي «هيچ کدام» را انتخاب
نموده اند بيشتر تحريم انتخابات را در نظر داشته اند و افرادي که بر روي گزينه ي
« مستقل» تأکيد داشته اند افرادي هستند که به جاي دو جناح اصلي اعتقاد به جناح مستقل
و خارج از دو جناح پيشين دارند.2.
جناح چپ (اصلاح طلب)با وجودي که هم اکنون همچنان بيشترين طرفدار(39)
را بين ترکمنها دارد ولي به علت عمل ننمودن به وعده ها و يا عدم توفيق لازم در برخورد
با ترکمنها و نيز به دلايل ديگر بيشتري افت و ريزش طرفدار را نسبت به سال اول رياست
جمهوري خاتمي داشته اند.به طوري که ميزان طرفدار اصلاح طلبان و جناح چپ طي يک پروسه
زماني 6 ساله از 80درصد به 39 درصد رسيده است به اين صورت که اصلاح طلبان در طول
6 سال 41 درصد طرفداران خود را از دست داده اند که رقمي بسيار بالاست که اين مي تواند
يک فاجعه براي اصلاح طلبان حکومتي باشد.3.
جناح افراطي راست(اصولگرا) نسبت به سال 1377 به جهت ميزان طرفدار
تغيير محسوسي نداشته است و ميزان طرفداران آن از 5درصد به 6 درصد رسيده است که آمار
قابل ملاحظه اي نيست.بايد گفت که جناح افراطي و اصولگراي راست به طور سنتي در بين
ترکمنها اصلا پايگاه اجتماعي ندارد و اکثر طرفداران آن هم افرادي هستند که به منافع
شخصي و مصالح اقتصادي فردي خود مي انديشند يا در جاهايي مثل صدا و سيما،دادگاه و
...کار مي کنند که در دست آن جناح مي باشد که اين افراد در واقع به نوعي مجبور
هستند که از اين جناح طرفداري کنند.به نظر مي رسد بيشترين تغيير ذهنيت افراد پرسش
شونده نااميدي از اعطاي حقوق ترکمنها توسط حاکميت باشد چرا که علاوه بر آنکه از ميزان
محبوبيت جناح اصلاح طلب بميزان چشمگيري کاسته شده است بر درصد طرفداران جناح راست
نيز افزوده نشده است.
×سئوال
بعدي درباره علت رويگرداني طرفداران از اصلاح طلبان
و نااميدي از آنها بود.همانطور که مشخص شد اصلاح طلبان در طول يک دوره زماني 6 ساله؛
41 درصد ريزش طرفدار داشته اند که اين آمار، آمار بسيار بالايي است. در پاسخ به اين
پرسش اکثريت افراد(با54 % آراء)عدم توجه اصلاح طلبان به مطالبات ترکمنها و استفاده
نکردن از شايستگان ترکمن در پستهاي منطقه اي و استانيو عدم توجه کافي به منطقه ترکمن
صحرا؛ را مهمترين دلايل رويگرداني خود از جناح موسوم به اصلاح طلب دانسته اند.نا
اميدي از اصلاح پذيري حکومت(با19درصد)،عمل نکردن به وعده ها(13درصد) و استفاده از
افراد ضعيف و فاقد صلاحيت(12 درصد) در رتبه هاي بعدي قرار دارند.
جدول شماره 5 ـ علت رويگرداني از اصلاح طلبان
علت رويگرداني
درصد
عمل
نکردن به وعده ها
13
نا اميدي
از اصلاح پذيري حکومت
19
عدم توجه
به منطقه ترکمن صحرا،استفاده نکردن از شايستگان قوم ترکمن در پستهاي منطقه
اي و عدم استيفاي حقوق اقوام
54
استفاده
ازافراد ضعيف و فاقد صلاحيت در پستهاي استاني
12
بدلايل نامعلوم
2
مجموع
100%
نمودار 5 ـ علت رويگرداني از اصلاح طلبان
×سئوال
ديگري که از 35 نفر از افرادي که گفته اند در انتخابات شرکت مي کنند انجام پرسيده
شد اين بود که به « کدام کانديدا»رأي خواهند داد؟پاسخ
افراد به اين سئوال نيز در نوع خود جالب و حاوي داده هاي ارزشمندي درباره ميزان اقبال
مردم ترکمن به کانديداهاي مطرح کنوني مي باشد.مصطفي معين کانديداي مشترک حزب مشارکت
و سازمان مجاهدين انقلاب(جناح پيشروي اصلاح طلبان حکومتي)بيشترين اقبال را در بين
ترکمنها داشته است.البته اين گفته دليل بر اين نيست که وي اکثريت آراي ترکمنها را
کسب خواهد نمود چرا که تنها حدود 29 درصد ترکمنها از وي در مقطع کنوني حمايت مي کنند
و اين قابل مقايسه با آراي بالاي 90 درصدي سيدمحمد خاتمي در ترکمن صحرا نخواهد بود.کروبي،هاشمي
رفسنجاني،لاريجاني و ولايتي بعد از معين به ترتيب در رتبه هاي بعدي هستند، ضمن اينکه
محسن رضايي فرمانده سابق سپاه پاسداران ايران و دبير فعلي مجمع تشخيص مصلحت نظام
نيز هيچ پايگاهي بين افراد پرسش شونده نداشته است.
جدول شماره 5 ـ به کدام يک از کانديداها رأي مي دهيد؟
نمودار شماره 5 ـ درصد محبوبيت کانديداها بين ترکمن ها
نتايج قابل توجه :1.
اين نظر سنجي حدود يک ماه قبل گرفته شده است و در آن دوره نيز ورود
هاشمي رفسنجاني به عرصه انتخابات اصلا پيش بيني نمي شد ولي با اين وجود 14 درصد افراد
گفته اند که به وي رأي مي دهند و اين در نوع خود بسيار عجيب و غير قابل پيش بيني
است.چرا که هاشمي رفسنجاني شخصيتي است که در دوره خود کمترين توجهي به حقوق مليتها
و قوميتها نداشته است و بارها نيز وقتي بحث مطالبات قومي به ميان آمده است براي جلوگيري
از پرسشگري اقوام و فعاليت آنها براي اعاده حقوقشان ، فعاليت آنها را با تلاش براي
تجزيه طلبي يکي دانسته است درحالي که ماهيت آنها کاملا متفاوت است! هاشمي رفسنجاني
در دوره رياست جمهوري اش بخشنامه اي را ابلاغ کرده بود که بر اساس آن به کارگيري
نيروهاي اهل سنت در پستهاي مديريتي و اجرايي را ممنوع کرده بود.به نظر مي رسد که
علت تمايل 14 درصدي پرسش شوندگان به هاشمي رفسنجاني در دو دليل نهفته است:
الف ـ عدم اطلاع آنها از شخصيت و طرز تفکر هاشمي رفسنجاني
ب ـ طرفداري از ايشان تنها بخاطر چهره و شخصيت ظاهري ايشان و سمتهاي
قبلي شان مي باشد.2.
با وجودي که در موقعيت کنوني حدود 40 درصد ترکمنها خود را قطعا اصلاح
طلب مي دانند و 40 درصد ترکمنها نيز از اين جناح سرخورده شده اند که نيروهاي بالقوه
اصلاح طلب بشمار مي روند ولي مصطفي معين تنها از 29 درصد آراي اين نظرسنجي برخوردار
است و اين نشانه آنست که ترکمن هاي طرفدار اصلاح طلبان، انتظار کانديداي مقتدر و
سرسخت تري را مي کشند که بتواند از حقوق ملت ايران دفاع کند و در برابر جناح خشونت
طلب مقاومت کند.بديهي است که علت بيشترين ريزش آراي اصلاح طلبان نيز شخص خاتمي است
و آنها بالطبع انتظار ندارند که رئيس جمهور بعدي کسي باشد که چند پله هم از خاتمي
پايين تر باشد!چرا که اعتقاد دارند وقتي خاتمي نتواند کاري را از پيش ببرد مطمئنا
وزير علوم سابق خاتمي(مصطفي معين) نيز نخواهد توانست برنامه هاي بهتري ارائه دهد
و آنرا اجرا کند.ضمن اينکه هيچگاه عاملان حمله به کوي دانشگاه نيز دستگير نشده اند.به
نظر مي رسد اگر اصلاح طلبان کانديدايي همچون حجه الاسلام عبدالله نوري را که چند
سالي وزير کشور دولت هاشمي رفسنجاني و خاتمي بوده است و چندين سال نيز به زندانهاي
جمهوري اسلامي محکوم شد داوطلب رياست جمهوري مي کردند(در صورت عدم رد صلاحيت)حائز
بيشترين آراي ترکمنها و ساير مليتهاي ايراني مي شد و حتي درصد آراي وي از آراي خاتمي
نيز بيشتر مي شد.به هر جهت بسياري از پرسش شوندگان عقيده داشتند که مصطفي معين شخصيت
يک رئيس جمهور اصلاح طلب قاطع را ندارد و از اصلاح طلبان انتظار داشتند که فردبهتري
را جايگزين ايشان مي کردند.هرچند که تا دوره انتخابات زمان باقي است و تا آن موقع
بايد ديد که مصطفي معين چگونه مي تواند بر ميزان محبوبيت خود بيفزايد.3.
کروبي؛ ديگر کانديداي اصلاح طلبان است که خود را داوطلب رياست
جمهوري ايران نموده است.وي طبق نظر سنجي فوق چندان مورد اقبال مردم نيست.هرچند که
وي چندي قبل و در ديدار با جمعي از نمايندگان مليتهاي ايراني(موسوم به تشکل خانه
اقوام ايران)وعده رسيدگي به مشکلات مليتهايي همچون ترکمن، کرد،بلوچ، عرب و ترک را
داده است و قول داده است که در صورت رسيدن به پست رياست جمهوري حتما اصل پانزده قانون
اساسي(تدريس زبانهاي قومي در مدارس) را اجرا خواهد نمود ولي مهمترين سئوال اين است
که ايشان در جايگاههاي قبلي شان چه کاري در زمينه احقاق حقوق اقوام انجام داده اند
که در اين مقطع قول اجراي اصل 15 قانون اساسي را مي دهند.4.
همانطوري که پيش بيني مي شد کانديداهاي اصولگرايان جناح راست چندان
اقبالي بين مردم ترکمن نخواهند داشت.سه کانديداي جناح راست در مجموع 6 درصد مقبوليت
داشته اند که با توجه به عدم پايگاه مردمي جناح راست (اصولگرا) در بين مردم ترکمن
امري منطقي و پذيرفته شده است.
5.
37 درصد افراد گفته اند که به هيچ يک از کانديداها رأي نخواهند داد.اين
افراد ،افرادي هستند که هريک از جناح ها که بتواند بهتر کار کند مي تواند نسبت به
جذب درصدي از آنها اميدوار باشد.و در سطح کلي نيز شايد
همين افراد مردد که هنوز کانديدايي را مد نظر قرار نداده اند، تعيين کننده اصلي سرنوشت
انتخابات باشند.نتيجه گيري:1.
بر اساس نظر سنجي انجام گرفته اکثريت مردم ترکمن از عدم توجه به حقوق
آنها و تبعيض در اختصاص موقعيت ها و نيز محروميت از حقوق خود گلايه دارند که اين
امر مي تواند تأثيرات آشکاري بر نحوه حضور آنها در انتخابات بگذارد.2.
اکثر جامعه آماري متفق القولند که هنوز به حقوق شهروندي خود نرسيده
اند.3.
در صورت توجه حاکميت به مطالبات ترکمنها آنها در عرصه انتخابات باقي
خواهند ماند که اين امر مي تواند در تعامل بين حاکميت و ترکمن ها مؤثر باشد.در غير
اين صورت ترکمنها خود راملزم نخواهند ديد در انتخاباتي شرکت کنند که هيچ سودي براي
انان ندارد.4.
جناح اصلاح طلب (جناح موسوم به چپ در ايران) باوجودي که به وعده هاي
کلي خود عمل نکرده اند همچنان از محبوبيت نسبي برخوردارند.اين محبوبيت بعد
از عدم توجه آنان به خواسته هاي ترکمنها بسيار خدشه دار شده است ولي در صورت صداقت
اين جناح ترکمنها همچنان حامي اين جناح خواهند بود وگرنه جايگاه جناح اصلاح طلب در
بين ترکمنها بيش از اين نيز به خطر خواهد افتاد.5.
مشکل ترکمنها با جناح راست(جناح اصولگراي افراطي) مشکلي ايدئولوژيک
است و تا وقتي که نشانه اي از تغيير ديدگاه اين جناح افراطي نسبت به اقوام و ملل
بويژه ملت ترکمن و نيز جامعه اهل سنت ايجاد نشود، عدم مقبوليت اين جناح در بين آنها
(بمانند ساير ملل و اقليت ها) پايدار خواهد ماند.اختلاف ايدئولوژيک ترکمنها با جناح
راست در اين است که آن جناح اصولا اقوام و ملل ايراني و نيز جامعه اهل سنت را به
رسميت نمي شناسد و تا زماني که اين قاعده پابرجا باشد انتظار آن جناح ازطرفداري ملل
و اقوام از آنها انتظاري بيجا و بيهوده خواهد بود.6.
مردم ترکمن به کانديدايي رأي خواهند داد که مطالبات آنها را پاسخ
بگويد وتنها به وعده هاي انتخاباتي اکتفا نکند بلکه در عمل نيز حسن نيت خود را ثابت
نمايد. آنها به درجه اي از آگاهي رسيده اند که فاصله بين حرف و عمل را به خوبي تشخيص
دهند.
×
تعاريف:ترکمن صحرا:
محدوده اي در شمال شرقي ايران شامل استانهاي گلستان (به مرکزيت گرگان)، خراسان شمالي
(بمرکزيت بجنورد) و بخشي از استان خراسان رضوي (به مرکزيت شهر مشهد) مي باشد و عمده
ساکنان آنرا ملت ترکمن تشکيل مي دهند و بخشي از مليتهاي ديگر نيز در آن زندگي مي
کنند.ترکمن:مردمي
که بر اساس هويت نژادي (اتنيکي) {نژاد ترکمن}، زباني {زبان ترکمني} و مذهبي {مسلمان
پيرو اهل سنت} و نيز سرزمين مشترک داراي اشتراک، وابستگي و همبستگي بوده و منافع
و علائق مشترک دارند.
