Turkmensahra

  ترکمنصحرا

گزارشي از مراسم بزرگداشت شاعر بزرگ تركمن صحرا؛ استاد ستار سوقي(ساوچي)
 تركمن صحرا  - آق قلا


گزارش از ترکمنصحرا
چهارشنبه، 14 بهمن 1383
 
          ستار سوقي نامي  آشنا براي مردم تركمن صحرا است.نامي كه با شعر معاصر تركمن عجين گشته است.وي روايتگر وقايع خلق تركمن مي باشد كه اين روايتها را در قالب كلمات انچنان زيبا مي آفريند كه در ذهن و فكريكايك مردم تركمن مي نشيند و ثبت مي گردد. وي روايتگر دردهاست، روايتگر زندگي و عشق، و اشعارش نه تنها در ايران كه در بين تركمنهاي جهان محبوب خاص و عام است. ستار سوقي از نسل شاعرانيست كه مسئوليتي بزرگ برعهده دارند. او بار امانتي را بر دوش مي كشد كه بزرگاني همچون مختومقلي، عندليب، دولت محمد، مسكين قليچ و كمينه آنرا بر دوش وي نهاده اند و او بايد در اين راه پابرجا بماند. و او ماند و ادامه داد و قلم شيوايش و شعرهاي زيبايش هم اكنون زينت بخش محفل تركمنهاي جهان است. آق قلا امروزه بايد به داشتن اين شاعر گرانمايه در بطن وجود خود ببالد. او افتخار تركمن صحراست و چه افتخاري براي يك  شاعر بالاتر از اينكه شاعر مردم باشد و خلعت شاعري را از دست ملتش دريافت نمايد. وي پل ارتباطي شعر جديد و قديم تركمن است و پيوند دهنده دنياي قديم تركمنها با الزامات نوين آن.
         ستار سوقي،شاعر تواناي تركمن در سال 1325 هجري شمسي در روستاي محروم صحنه در آق قلا به دنيا آمد.پدر ايشان استا قليچ محمد كه خود نيز ذوقي در شعر و ادبيات داشته است طبع شاعري را به ايشان منتقل كرده است. وي در بدو تولد مادرش را از دست داده است و مهر مادري را نچشيده است.استاد اولين شعرش را در سن 16 سالگي مي سرايد و با الهام از شاعران متقدم سعي در يافتن شيوه منحصربفرد و سبك خاص خود را مي نمايد. وي ابتدا در قالب كلاسيك اشعارش را مي سرايدو سپس در كنار آن شعر نو نيز مي سرايد. بسياري از اشعار استاد هم اكنون ورد زبان مردم تركمن است، اشعاري همچون "آرزووم"، "دوقمه چي قيز"، "آق مايانگ كوشه گي" ،"نا-دير" "منظومه قارري گورگن"، "گيجه لر" و ... . بسياري از اشعار اين شاعر نيز در كلام و آواز بخشي ها و خواننده هاي تركمن تبديل به ترانه شده اند و براي هميشه در اذهان خواهد ماند. از ايشان تاكنون كتابهاي " ساوچي"(1371) و "گيجه لر"(1379) به چاپ رسيده است و بي شمار از شعرهايش كه هنوز بصورت كتاب به چاپ نرسيده است.
         روز جمعه 9 بهمن 1383 يادآور روزي زيبا براي مردم تركمن صحرا مي باشد. روزي كه در آن تركمن صحرا به تجليل از يكي از مفاخر خود پرداخت. و آق قلا اين روز را فراموش نخواهد كرد همانطور كه مردم خونگرم و ادب دوست تركمن ساوچي را فراموش نخواهند كرد. ساوچي زنده است و دريادها تا ابد ثبت خواهد شد همانطور كه مختومقلي ماند و استوانه ي شعر و ادب تركمن باقي ماند. همانطور كه مسكين قليچ،ذليلي و بقيه ماندند.
 
"همايش نكوداشت چهل سال خدمت فرهنگي و ادبي شاعر معاصر تركمن ، ستار سوقي (ساوچي)"
 
اين، عنوان مراسمي است كه با همت گروه فرهنگي چاووش صحرا (از بندرتركمن) و با همكاري انجمنهاي شعر و ادب تركمني در گنبدكاووس و ساير شهرها و براي تجليل از ستار سوقي در آق قلا برگزار گرديده بود.
مراسم در ساعت  3 عصر در سالن آموزش و پرورش شهرستان آق قلا(سالن پيشاهنگان سابق)آغاز شد.رئوس برنامه هاي اين همايش عبارتند از:
1.     سرود ملي جمهوري اسلامي ايران
2.     تلاوت آياتي از قرآن مجيد
3.     خير مقدم به مهمانان توسط شوراي اسلامي روستاي صحنه سفلي(زادگاه شاعر)
4.     سخنراني فرماندار آق قلا (جبار وردي ايري)
5.     سخنراني عبدالله شاهيني(مدير كل امور اجتماعي استانداري گلستان)
6.     قرائت پيام و مقاله دبير همايش توسط نياز محمد اونق
7.     اجراي موسيقي سنتي توسط گروه دختران نوازنده دكتر مجيد تكه
8.     قرائت پيام شاعر تركمن،عيدي اونق
9.     شعرخواني رحمانقلي توماچ
10. قرائت مقاله ابراهيم بدخشان
11. قرائت شعر توسط استاد قربانگلدي آهونبر
12. قرائت دبير جمعيت مختومقلي شهرستان كلاله(منصور نامي)
13. قرائت شعر توسط دردي استا سوقي(برادر شاعر)
14. اجراي موسيقي مقامي تركمن توسط استاد خليفه دردي طريك
15. قرائت مقاله توسط استاد آنادردي عنصري
16. سخنراني مدير مسئول نشريه صحرا – عبدالرحمن ديه جي
17. شعر – صالح بردي راود
18. پيام نويسنده عبدالرحمن اونق
19. قرائت مقاله از امان نظر راد زاده
20. شعر خواني توسط اراز محمد اراز نيازي
21. پيام دبير جمعيت تركمنهاي مقيم تهران( دكتر آنه بردي پيكر)
22. اجراي موسيقي فولكلور توسط گروه دختران ترانه خوان لأله لر(گروه غفار اصفهانياني)
23. قرائت مقاله توسط نورالدين سن سبلي
24. شعر خواني استاد عبدالقهار صوفي راد
25. قرائت مقاله غفور خوجه
26. شعر خواني محمد شيرمحمدلي
27. پيام دبير بنياد مختومقلي گنبد – عبدالرحيم نيازي ساعي
28. اجراي موسيقي توسط بخشي تركمن صحرا، حالت سعادتي
29. سخنراني پژوهشگر تركمن ، قربان صحت بدخشان
30. سخنراني استاد ستار سوقي و تقدير و تشكر وي از مردم
31. تقديم هدايا به استاد ستار سوقي و پايان همايش
 
درحاشيه مراسم
 
  1. اين همايش با تلاش فرواوان و شب زنده داري هاي گروه فرهنگي چاووش صحرا از بندرتركمن در آق قلا برگزار گرديد.براي بسياري از حضار جاي تعجب داشت كه چرا اين همايش توسط خود مردم و تشكل هاي آق قلا برگزار نشده است!
  2. نشريه صحرا به مناسبت اين همايش ويژه نامه اي در 64 صفحه منتشر كرده بود كه بسيار مورد استقبال قرار گرفت.مطالب اين ويژه نامه اكثرا به زبان تركمني و برخي از مقالات نيز به زبان فارسي نوشته شده اند.
  3. بيش از 1200 نفر از مشتاقان ستار سوقي در اين همايش حاضر شده بودند كه در نوع خود در شهر آق قلا بسيار جالب توجه بود.بسياري از افراد نيز به علت نبود جا برمي گشتند.
  4. مهماناني نيز به صورت خود جوش در مراسم حضور يافته بودند كه حضور آنها شعف انگيز بود.غفور بخشي سالاري يكي از اين مهمانان بي ادعا و هنرمند بود كه از شهر تربت جام (خراسان رضوي)و در فاصله هزار كيلومتري آق قلا خود را به محل همايش رسانده بود و درخواست نموده بود كه حتما ترانه اي تركمني را با دوتار بخواند و اجراي زيباي وي بسيار مورد تشويق قرار گرفت.وي در سبك سالير- ساريق به اجراي برنامه پرداخت.
  5. بخشي هاي تركمني ملزم بودند كه در اين همايش تنها اشعار استاد سوقي را بخوانند و اجرا كنند.
  6. گروه هنري استادتكه و نيز گروه دختران "لاله لر" در اين همايش بسيار مورد تشويق قرار گرفتند.اجراي گروه هنري دختران لأله لر آنچنان تأثيرگذار بود كه بسياري از بينندگان را به گريه واداشت.
  7. عدم تسلط مجري برنامه به فنون مجريگري باعث شده بود تا نارضايتي در چهره حاضران موج بزند!وي شايد بيشتر از همه ي شاعران و نويسندگان در مراسم حرف زده باشد و شعر خوانده باشد!!
  8. دبير جمعيت مختومقلي كلاله نيز در بخشي از پيام خود گفته بود كه اولين  حركتهاي فرهنگي از كلاله و توسط اين جمعيت آغاز شده بود كه در نوع خود جاي سئوال داشت!در پيام منصور نامي آمده بود كه انجمن ميراث گنبد نيز از اين حركت الهام گرفته(!) و مراسم تقدير از قربانگلدي آهونبر را برگزار نموده است.وي اولين حركت فرهنگي در تركمن صحرا را تجليل از قدير گوكلاني ناميده است و در پايان بيانيه خود آورده است:به نظر مي رسد جويبار خردي كه از جوهر ناب كلاله سرچشمه گرفت و حركت آغاز كرد اكنون و پس از طي مراسم در هيأت رودخانه اي آرام و عميق در حال پيوستن به پهنه ي بيكران درياي تركمن مي باشد!شايان ذكر است  آنچه كه اين جمعيت از آن به عنوان نخستين حركت فرهنگي ياد كرده است اختصاص اولين نشست ماهانه ي اين جمعيت در سال 1383 به بزرگداشت قدير گوكلاني بوده است.البته اينچنين مراسمي را نمي توان به عنوان همايش مطرح نمود بلكه جلسه مذكوربيشتر به يك جلسه داخلي شباهت داشته است چرا كه كسي از برگزاري اين همايش (بزرگداشت قدير گوكلاني)خبر نداشته است!و بسياري از فعالان فرهنگي براي اولين بار برگزاري اين همايش را از پيام جمعيت فوق الاشاره شنيده بودند.
  9. مراسم به گفته بسياري از حاضران خسته كننده مي نمود.علت آن نيز سخنراني هاي مقامات دولتي و .. بود كه همايش را از حالت مردمي خارج كرده بود.
  10. حجت الاسلام شاهيني مدير كل امور اجتماعي استانداري كه تمايل عجيبي به نزديك تر شدن به تركمنها دارد در اقدامي خنده دار در پايان سخنان خود كوشيد تا با قرائت متني به زبان تركمني خود را به مردم تركمن نزديكتر كند كه لحن سخن وي مدتي باعث انبساط خاطر شنوندگان شده بود!!
  11. از بين نمايندگان تركمن تنها دكتر ايري حضور يافته بود و خبري از بقيه نمايندگان تركمن در اين همايش نبود.
  12. عبدالرحمن اونق  نويسنده بندرتركمني نيز در بخشي از سخنراني خود اظهار كرد كه ستار سوقي او را از نوشتن محض به زبان فارسي برحذر داشته و تشويق نموده است تا آثاري نيز بزبان تركمني بنويسد.
  13. عبدالرحمن ديه جي نويسنده معاصر و صاحب امتياز پركارترين نشريه تركمني نيز سخنان جالبي در اين همايش گفت و از محققان خواست كه به مقوله نقد بيشتر بينديشند. وي نقد را به عنوان يك راهكار مهم براي فخامت كلام و دوام شعري شاعران، بسيار حياتي و مهم دانست.                                           
  14. استادقربانگلدي آهونبر كه به تازگي تحت عمل چشم قرار گرفته بود عليرغم كسالت و بيماري خود را به همايش تجليل از استاد سوقي رسانده بود.
  15. شنيده شد كه عيدي اونق شاعر برجسته آق قلايي بر اثر اصرار فراوان مسئولان برگزاري همايش حاضر شده بود و شعري كه وي خوانده بود نيز چندان باب طبع مردم قرار نگرفت و برخي اظهار مي داشتند كه شعر وي مناسبتي با اين همايش نداشته است.
  16. در اين مراسم برخي از سخنرانان بيشتر از اينكه به موضوع اصلي همايش بپردازند به تبريك گفتن مناسبتهايي همچون عيد غدير خم و دهه مبارك فجر مشغول بودند.سخنراني يكي از اعضاي شوراي روستاي صحنه سفلي نيز بجاي آنكه در تجليل از شاعر باشد در تجليل از حاكميت و تبريك عيد غدير خم خلاصه شده بود!
  17. تداركات برگزاري اين همايش به صورت كاملا منظم و زمانبندي شده انجام يافته بود و مقالات دريافتي نيز به صورتي منظم گردآوري شده بود كه در نوع خود از مسئولان برگزاري همايش جاي تقدير دارد و اين همايش مي تواندبه لحاظ برنامه ريزي مي تواند الگوي ساير همايشها باشد.
  18. در مراسم تقديم هدايا نيز مردم و انجمن هاي مختلف تركمن صحرا از شاعربزرگ و ارزشمند خود به نحو شاياني قدرداني نمودند.
  19. مراسم بيش از شش ساعت به طول انجاميد در حالي كه طبق برنامه زمانبندي شده مراسم بيشتر از 4 ساعت نبوده است و اين امر باعث خستگي حاضران شده بود.
  20. در اين همايش فرمانداري شهرستان آق قلا، شوراي اسلامي روستاي صحنه سفلي، آموزش و پرورش شهرستان آق قلا،نيروي انتظامي آق قلا،هلال احمر بندرتركمن و آق قلا و شهردار و شوراي شهر آق قلا نيز هريك به نوعي مشاركت داشتند.
  21. دبير اين همايش نيازمحمد اونق از بندرتركمن بود،گروه بررسي مقالات نيز شامل غفور خوجه، نيازمحمد اونق، محمد رحيم مخدوم، امان نظر رادزاده، عبدالرحمن اونق و تنقرقلي يلقي بودند.
 
بخشي از ناگفته هاي شاعر از زبان خود ايشان:
( از ويژه نامه صحرا)
 
  • منگا ياشليقدا اينگ تأثير قويان قوشغي زهره طاهير بوليپ چيقدي.
  • منگ ايلكي آيدان غوشغيم ياديمدا دأل يونه منگ بير ييغيندي غوشغيم بار.اونگا:"اون يدي نينگ ميوه لاري"دييپ آد قويديم.شول ييغينديدا اون دورت – اون بأش ياشيمدأكي آيدان قوشغيلاريم بار.
  • غيزيل گورگنينگ كنارينده اوينارديق. ادنگ چأگه سينده گؤره شرديك.اونگ آجي سوويني دؤرلاپ سويجيديب شونگ كناريندا قويي قازيپ غورروق سوويندان هم اؤزيميز ايچيپ هم ماليميزي ياقار ديق!
  • من 25 – نجي ييلدا دؤنيا گلديم.24 – نجي ييلدا اوروش قوتاريپ دير.اوروشونگ ير يوزينده باشغا يوورتلرده قويان تأثيريندن بيز هم بؤش قالمان ميكأ دييارين.كؤپ إنه لر شوندا بير سبأپ بيلن آرادان گيدردي."باغيشلايان إنه مه، هرگيز شوني گؤره موق"دييانيم: من بير- ايكي ياشيمدا، انه مي الدن برديم.شوندان بأري يتيم ليك يوكيني چكيپ گزيپ ديرين.يؤنه بأش آلتي ييلدان سونگرا ، اوه ي انه م اؤز انه ميز يالي اديپ بيزي ساقلادي.اكله دي، اولالتدي...
  • گنبد ده بأش – آلتي شاهيرينگ غوشغي لاري قاوي.اولارينگ ياشولي سي قربانگلدي آهونبر دير.آق قلانينگ ياشلاريندان هم بأش آلتي شاهيرا غووانسا بولجاق.بندرتركمن هم شيله راك...
  • گويز پاصلي قوشغي دؤنيامده كوپ تأثير قوييار.كوپ غوشغي لاريم گؤيز پاصليندا آيديليپ دير
  • سؤيگي ديليان زادا شو عاصير دا ايناناسيم گله نوق! چون كي آوادان كؤپه ليپ دير؛ اولدا شرريق آوادان، يالاندان بجرمه آوادان!ييگيتلر هايسي قيزي سويجگيني بيلمأن اؤزلريني ييتيريان بولماغي ممكين!مجاز سؤيگي سينه وپالي بولان آدام، پاك سويگي ني گؤره بيلر.پأك سويگي ني پأك ليگينه ساقلانلار، حأق سويگيني گؤريپ بيلر.


[ نسخه قابل چاپ ] [ اين متن را با ايميل بفرستيد ] [ بازگشت به صفحه اول ]

استفاده از مطالب اين سایت با ذکر منبع بلامانع مي باشد