منبع:
سايت دانشجويان و دانش آموختگان تركمن ايران
سه شنبه، 29 دي 1383
برگزاري مراسم نكو داشت چهل سال خدمت ادبي ستار سوقي به شعر
و ادبيات تركمن كه در 9 بهمن ماه سال جاري در شهرستان آق قلا برگزار مي شود .بهانه
اي بزرگ براي ديدار با استاد و مصاحبه اي با وي مي باشد.
ساوچي در تركمن صحرا نامي آشناست. اين شاعر بزرگ در سال 1325 هجري شمسي در روستاي
صحنه سفلي آق قلا چشم به جهان گشود. و بعدعا ستاره فروزان آسمان شعر و ادبيات تركمن
شد.بدون شك ستار سوقي براي ما بسان شهريار براي ترك هاست.
اشعار وي با تمام زيبايي سروده شده است و دلها را به خود جذب مي كند.ساوچي فرزند
ناب تركمن صحراست كه با سيمايي تابناك و سرئي شوريده و قلبي رئوف و چشمي بينا چون
نگيني درخشان مي تابد.
گفتگو با اين شاعر ارزشمند براي ما جوانان غنيمتي بزرگ بود.زيرا كه در آن عشق و زيبايي
و معرفت موج مي زد. اين گفتگوي مطبوعاتي به سبك و سياق گفتگوهاي جذاب و خواندني روزنامه
جام جم با مشاهير ايران صورت گرفته است. و الهام گرفته از آن روزنامه مي باشد. اميد
است كه بر دل نشيند و به كار آيد.
ـ ساوچي به چه معناست؟
به معناي قاصد و يا پيام آور مي باشد.
ـ ساوچي را از كجا يافتيد؟
از كتاب قصص الانبياء يافتم. در آن كتاب كه به زبان تركمني نوشته شده بود. (ساوچي
قوش) نام مرغ نامه رسان حضرت سليمان بود.
ـ تفاوت عمده شعر تركمني با شعر فارسي در چيست؟
شعر فارسي بر مبناي وزن سروده مي شود ،اما شعر تركمني وزن هجايي دارد.
- اولين شاعر تركمن كه بود؟
اولين شاعر تركمن را به درستي نمي توان تشخيص داد.اما به نظر من مادران تركمن اولين
شاعران ما هستند، كه فرزندان خود را با لالايي هاي زيباي خود به دنياي شعر و آهنگ
سوق مي دادند.
- با كداميك از اشعارتان گريه كرده ايد؟
با شعرهاي دوران نوجواني ام كه حاكي از عشق مجاز بود بارها و بارها گريه كردم و اينك
با برخي از اشعارم كه با ديد عرفاني سروده شده است چشمانم به اشك آشنا مي شود.
- ارتباط شاعر و طبيعت از نگاه شما ؟
هم آوا هستند چرا كه طبيعت هم به نوعي شاعر است.
- رود تاريخي گرگان كه بر كنار آن روستاي محل زندگي شما ( صحنه سفلي) و صده روستاي
ديگر تركمن صحرا قرار گرفته است از نگاه شما چگونه است؟
در ايام كودكي و نوجواني از آب آن مي نوشيدم. به احشام خود و كشتزارهايمان آب مي
داديم.مادرانمان به هنگام فقر و نداري هميشه به ما مي گفتند (( قاري گرگان با قايغي
ادمانگ))يعني : رود پير گرگان آب دارد، غم و غصه نخوريد،
زنده مي مانيد.
- چرا از رود گرگان به عنوان قيزيل گرگان ياد كرده ايد.؟
ابتدا اين شعر را به نام قارري گرگان سرودم. بعدها تغيير دادم. چون بعد از طغيان
آب اين رود در بهار، رفته رفته آب گل آلود آن بعد از طغيان نشست مي كرد و به رنگ
سرخ زيبايي ديده مي شد.
ـ دوتار از نگاه شاعرانه شما؟
دوتار سينه تركمن است.
- زن از نگاه شما؟
زن براي آدمي چون بند است بقول مختومقلي فراغي (( عيال بند دير اوغلان دوشاق))
- منشاء سرودن شعر دوتار چه بود؟
شبي با دردي طريك و دكتر مجيد تكه بودم ، كه آنها مقامهاي موسيقي تركمني را پي در
پي با مهارت و زيبايي تمام مي نواختند. و اين بر من تأثير مي گذاشت.ناگاه متوجه چهره
نوازنده شدم كه عرق از پيشاني اش سرازير مي شد و به پرده هاي دوتار مي چكيد.من در
همان لحظه فراموش نشدني آن عرقها را به مانند اشك ديدم و اينگونه كه در من الهامي
پديد آمد و شعر دوتار متولد شد.
- كريم قربان نفس از نگاه ساوچي؟
شاعر ديروز و امروز است. فراغي زمان خودش بود و از طلايه داران شعر نو تركمني محسوب
مي شود.
- شهريار ازنگاه ساوچي؟
قلب ترك بود و هم نواي زمانه خود
- اولين شعر سپيد ( آق قوشغي) ساوچي چه بود؟
شعر گيجأ قالدي قارا گؤز
- شبهاي ساوچي چگونه است؟
زيباست. دوست دارم تنها در آغوش شب باشم.
-وضعيت ادبي تركمن هاي ايران چگونه است؟
هنوز قدم اوليه برداشته ايم و در دوران كودكي به سر مي بريم. ولي به آينده اميدوارم.
در ميان دوستان كساني هستند كه قلم شان نافذ و جذاب است. من براي ادبيات تركمن آينده
اي درخشان تجسم مي كنم.
- حرفي با سياستمداران؟
سياست پدر و مادر ندارد.
- حرفي درباره اقتصاد؟
چرخ جامعه است.
- حرفي با فقرا؟
همدل و هم نوا هستيم.
-نگاه شما به تاريخ گذشته تركمن؟
به آن افتخار مي كنم چرا كه كه بودند و هستند و خواهند بود. آنها ريشه در خاك دارند.
- حرفي با دختران
مؤدب باشند و موفق و تحصيل كرده و مادران نمونه فرداي تركمن باشند.
- حرفي با علما و روحانيون
جوانان را در يابند.
- خنده از نگاه شما
خنده استارت قلب است.
- جوانان از نگاه شما
قلب جامعه هستند
- پيران از نگاه شما
انديشه هاي پخته جامعه هستند.
- شعري ناب از مختومقلي:
هر اشيادان يار جمالي عكس اتدي آب قايسي دير حيات قايسي بيلمديم
- شعري از حافظ:
پيش از آن كاين سقف سبز و طاق مينا بركشند منظر چشمه مرا ابروي جانان طاق بود
- آثار آماده چاپ شما:
- ترجمه كتاب تجلي عرفان در ادبيات فارسي اثر لطفعلي صورتگر به زبان تركي، فرهنگ
و اصطلاحات مختومقلي و مجموعه اشعار ميوه هاي هفده سالگي
- ارتباط شما با موسيقي؟
با هم دوست هستيم.
- تركمن در يك كلمه
صداقت و سادگي
- در هنگام مواجه شدن به بي پولي چه كار مي كنيد؟
به پول فكر مي كنم.
- روستاي صحنه، در يك كلام؟
- عشق برتر است يا عقل؟
عشق، چون عقل در عشق گم مي شود.
-شوخي با صاحبان قلم؟
مواظب قلم هايتان باشيد،نشكند.
- شوخي با خبرنگاران؟
تورتان از خبر هاي ناب خالي نباشد
- شوخي با صاحبان قدرت؟
آيا خواب راحت داريد؟
- احساس شما به هنگام زلزله؟
بزرگي خدا را بيشتر حس مي كنم و نيز ترس را تجربه مي كنم.
- چقدر دوست داري عمر كني؟
پاسخم شعر كريم آقاست.
ايل نأچه ياشادسا شول ياشينگ بس دير
- از عادت هاي هميشگي شما؟
تنهايي
- بوي زندگي؟
در نان و عرق پيشاني احساس مي شود.
- مشوقان شما چه كساني بودند؟
دو تن از عموهايم به نامهاي لطيف و عظيم سوقي كه هر دو تا طبع شعري داشتند. مشوق
ديگر من تمامي مردم تركمن صحرا بودند.
- از شعراي قديمي آق قلا بگوييد؟
حاجي بردي جرجاني، جان محمد طريك، حاجي علي هجايي و سيدي شاهير و اراز محمد حاجي
صحنه از شاعران توانمند آق قلا بودند.
- نويسندگاني كه چشم شما را براي ديدن درست باز كردند؟
چنگيز آيتماتوف و تولستوي و ماكسيم گورگي
- آيا امروزه به كسي دوستت دارم گفته اي
از ما گذشته است ولي به جوانان توصيه مي كنم كه با جان و دل بگويند دوستت دارم
- فكر يا وسوسه هميشگي كودكي شما چه بود؟
داشتن يك پوشاك مناسب و خريدن يك دوچرخه بود
- تعريف شاعرانه شما از روز؟
باز كردن پلك چشم شب و آغاز حركتي نو
- تعريف شاعرانه شما از شب؟
بستن پلك چشم روز
- آيا از مرگ مي ترسيد؟
خير، زيرا آن را تولدي ديگر مي دانم.
- ميراث شما؟
يك بيت شعر ناب است كه آن را عامع مردم بپسندند.
- كوه از ديد شما؟
كوه مظهر پدر است
- دريا از ديد شما؟
دريا مظهر مادر است.
- احساس تان از زمستان؟
بسيار شيرين است . زيرا خاطرات كودكي ام را تداعي مي كند. دوست دارم هنوز هم در داخل
آلاچيق دور اجاقي با آتش اهورايي بنشينم و مادر بزرگم برايم قصه بگويد. مخصوصاً قصه
ديوي را كه سر انگشت دختران آق پاميق را مي مكيد.
- رفتن به طبيعت براي شما چه احساسي دارد؟
بسان شنيدن يك آهنگ دلنواز است.
- حسرت چه چيزي را خورده اي؟
حسرت مادر را. و اين حسرت هميشه همراهم است. بسان زمين كه هميشه در حسرت باران است.
- از نظر شما تسليم ناپذير مثل:
آن دختري كه بر روي دار قالي نشسته و چون تلاش مي كند چون جرن قيز يا دوقماچي قيز
- ساوچي داخل منزل با ساوچي بيرون چه تفاوت هايي دارد؟
من خودم را دو فرد مي پندارم. خودم كه مقيد قانون زندگي هستم و ساوچي كه فرزند ادبيات
خلق است.
-به جوانان چه توصيه اي داريد؟
با مشكلات مبارزه كنن و چشم به افق هاي دور و روشن داشته باشند. بسان عقابهاي تيز
پرواز باشند.
- عشق از نگاه شما؟
به سه نوع است. اول عشق مجاز، دوم عشق پاك، سوم عشق عرفاني. كه همه لازم و ملزم يكديگرند.
انساني كه به عشق پاك وفادار است به عشق عرفاني يا همان عشق حق مي رسد.
- دوست از نگاه شما؟
سه نوع دوست داريم: اول آش دوست ، دوم ديل دوست ، سوم سونگ دوست ، سعي كنيم از نوع
سوم باشيم.
- اگر سخن خاصي داريد بفرماييد؟
از زحمات شما عزيزان سپاسگزارم. در همه حال سر افراز باشيد.
مصاحبه از: خبرنگاران سايت آقايان لطيف ايزدي و رشيد نافعي
از شهرستان آق قلا